Ai-Da, de nieuwe Rembrandt

Door: Lonneke van Veldhoven

Het internet staat bomvol mooie dingen. Hoe lang je er ronddwaalt, bepaalt wat je vindt; soms iets wat je niet voor mogelijk had gehouden voor je het tegenkwam. Dat gevoel had ik ook toen ik kennis maakte met de artistieke robot Ai-Da. Ai-Da is een levensechte robot die je portret kan schilderen met behulp van een robot-arm. Het resultaat van dat portret is niet te onderscheiden van een portret geschilderd door een echt mens.

Ai-Da opereert op basis van kunstmatige intelligentie, een programma getraind door mensen. Inmiddels is dat programma zo geavanceerd dat Ai-Da zelfstandig kan schilderen. In de zomer van 2019 had ze haar eerste expositie, waar haar werken verkocht werden voor een totaal van meer dan één miljoen Britse ponden. Dat roept vragen op. Wie heeft er recht op dat geld? Wie is de maker van het werk? En ook niet onbelangrijk, wordt het werk auteursrechtelijk beschermd?

Deze vragen hebben in Nederland van de rechter nog geen pasklaar antwoord gekregen, maar spelen wel een hele grote rol. De kopers van Ai-Da’s werken – die niet goedkoop zijn – kunnen namelijk heel goed denken dat zij gewoon een auteursrechtelijk beschermd kunstwerk kopen. Dat er maar ééntje bestaat en dat die exclusief van hen is.

Dit kan grote teleurstelling opleveren wanneer replica’s ontstaan waartegen zij niets kunnen doen. Ze zien daarmee de waarde van hun robotcreatie met de dag kelderen. Procedures starten is zinloos zo lang er geen sprake is van menselijke invloed op het kunstwerk. Om nog niet te praten over de bewijsproblemen die kunnen komen kijken bij een procedure.

Wat kunnen deze kopers dan wél doen? Zo lang er in Nederland niets geregeld is omtrent de bescherming van deze robotcreaties, kan een echtheidscertificaat wellicht een uitkomst bieden. Daarop staat dan bijvoorbeeld wanneer en door welke kunstmatige intelligentie het kunstwerk is gemaakt. Ook kan erop vermeld worden wat de menselijke auteur aan het kunstwerk heeft bijgedragen. Op die manier kan de rechter makkelijker beoordelen of het werk auteursrechtelijke bescherming geniet.

Indien dat niet het geval is, blijft de koper met lege handen achter. Een schrale troost is dan dat Ai- Da binnen no-time een nieuw schilderij heeft geschilderd, zonder dat het haar moeite kost. De koper is voorbereid op wat hem te wachten staat, en zal informeren naar de beschermbaarheid van zijn nieuwe pronkstuk. Een nieuw tijdperk in de kunstgeschiedenis dient zich aan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s